Ze bestaan. Dansmariekes met een piemel. Ze dansten al voor krijgsheer Gilgamesh, ze dansten voor koning Alexander, voor keizer Nero., en voor de 20ste eeuwse commandanten van de Taliban. De datum van de schildering op dit houtpaneel is mij niet bekend en wat het weergeeft is een keurig heteroseksueel paartje, maar ik koos het omdat het een Afghanistan laat zien dat verdween en waarvan het nog maar de vraag is of de huidige leider het terug zal brengen. Het Ministerie van Vrouwenzaken stelt niets voor en first lady Zeena, een vrouw met een geschoolde achtergrond die veel zou kunnen doen voor de emancipatie van haar soort, wordt op traditionele wijze uit de openbaarheid gehouden. Haar belangrijkste wapenfeit tot nu toe: thee drinken met Laura Bush.
Prominenten in de politiek en de journalistiek hebben het eerder aangevoerd, dus ik durf er dan ook wel mee te komen: Afghanistan is een teringzooi. Eén van die van etnische diversiteiten vergeven regio’s waar het nooit meer goed lijkt te komen, ondanks dat de westerse wereld er vruchteloos geld, wapens en levens in pompt.
Afghanistan, meenden we, is in beginsel al een onrendabel stuk aardkorst. Nu heeft president Karzai recentelijk losgelaten dat het land over onmetelijke bodemschatten beschikt. Nou, ik had met die informatie wat voorzichtiger geweest, maar misschien heeft Karzai gelijk en staat Afghanistan een bloeiende toekomst te wachten.
Hopelijk komt daarmee dan niet alleen een einde aan de armoede maar ook aan de achterlijkheid van de cultuurgewoontes. Want achterlijk zijn ze. Een Amerikaans onderzoeksteam was er ook verbijsterd over. Als de mens – de motor achter een cultuur – ergens op aarde moreel ontspoord is, is het wel in Afghanistan.
Ik deed hier vorig jaar al een artikeltje over een toenmalige nieuwe wet die Afghaanse vrouwen verbiedt hunne echtgenoten langer dan vier dagen seksuele diensten te weigeren. Dat mogen die echtgenoten bestraffen met een ‘zonder mij naar bed? dan ook zonder eten’. In westerse ogen doet dit nogal potsierlijk aan en de toon van mijn stukje is dan ook spottend. Toen wist ik nog niet wat ik nu weet.
Dat artikel verluchtigde ik met foto’s van Afghaanse mannen – de Pashtun in het bijzonder – in wat ik, als decadente westerling, lichtelijk naar travestie vind smaken. Wat ik er niet in opnam, is een internetfoto die toen zwaar met copyright beschermd was en momenteel zelfs niet meer op te googelen is, ondanks dat er van de gerenommeerde journalist Thomas Dworzak wel vele andere reisfoto’s te vinden zijn. Ik waag alsnog een plaatsing. Let ook even op de discotape waar het vrij stoere wapen mee omwikkeld is.
Iemand in mijn omgeving tikte me op de vingers nadat ik haar de foto beschreven had. Aanvankelijk dacht ik dat ze gelijk had- ik ken het verhaal achter deze verzetsstrijder niet. Er kunnen allerlei redenen voor zijn dat deze man zulk schoeisel draagt. Er zijn misschien zelfs rationele redenen waarom hij zich er mee liet fotograferen (al is het wel met weglating van zijn gezicht. Toeval of op eigen verzoek?).
Ik laat even een doorsnee Pashtun aan het woord. Een garagemonteur, Mohammed Daud. In 2002 werd hij geïnterviewd door (of voor) Maura Reynolds van de Times.
Gedurende zijn 29 jaar heeft Mohammed van misschien 200 vrouwen hun gezichten gezien. Een paar dozijn daarvan zijn familieleden. De rest bestond uit vrouwen die hij in een onbewaakt moment betrapte zonder hun gezichtsbedekkende boerka’s.
“Hoe kun je op een meisje verliefd worden als je haar gezicht niet kunt zien?”
Hij vraagt naar de bekende weg, zou je zeggen. In zijn cultuur is een vrouw immers een contactueel taboe, behalve als je met haar getrouwd bent of wanneer ze je moeder is. Een taboe dat niet iets typisch Pashtuns is en zelfs niet eens typisch Afghaans. Zodra een land een volk herbergt dat voor het overgrote deel uit, laten we maar zeggen traditioneel ingestelde gelovigen bestaat, stuit je daar op een door mannen gedomineerde wereld waar een stringente zedenbescherming gehandhaafd wordt. In Afghanistan hecht men ook veel waarde aan het verschil tussen halal en haram. Maar al die verschillende etniërs, van Indonesië tot Pakistan tot Bosnië tot Marokko, met hun eigen interpretaties van de sharia, leven uiteindelijk onder één koepel. Die koepel heet Allah en Allah is wereldwijd geen makkelijke.
Er bestaan natuurlijk regionale verschillen, ook in Afghanistan. De ene mullah maakt zich sterk om een van de twee ogen van de al geheel ingepakte vrouw ook nog dicht te spijkeren ‘opdat zij mannen met haar blikken niet tot zonde en zedenloosheid kan verlokken’, de andere denkt over zulke zaken wat rationeler. Mullah Mohammed Ibrahim:
“90% van de mannen (in Afghanistan) is geneigd tot zondigen. De meesten leven in goede harmonie met God en weten zich te beheersen. Het is slechts 20 tot 50% dat daadwerkelijk zondigt.
[...] Ieder mens draagt de duivel in zich mee. Als een mens zondigt, is dat het werk van de duivel.”
Nou ja, rationeel…
Je vindt het evengoed in breedsprakiger taal terug in het boek dat voor 1,2 miljard mensen uitmaakt hoe ze moeten leven: de Quran. De vrouw, onrein geboren, is een voortdurende ergernis. De man, in zijn reinheid van nature en bij God’s besluit, kan eigenlijk geen kwaad doen. Soera of Hadith; het doet er niet toe, elk woord in connectie tot de Islam is heilig. En vooral de absolute waarheid.
“I host a talk show about problems Afghan women face—topics that are generally taboo. After all, a woman isn’t able to change her hairstyle here without her husband’s permission.”
- Farzana Samimi
De Afghaanse vrouw van deze tijd. Maar dat zijn deze ook. En daar zijn er heel wat meer van.
Mohammed Daud legde ook nog even uit dat het in de Pashtun cultuur de gewoonte is dat de man de trouwpartij voor zijn rekening neemt en ook de geschenken aan de bruid en haar kleding en die van haar familie betaalt. (Daar maak ik uit op dat Pashtun vaders hun dochters niet weg hoeven te geven met een bruidsschat zoals dat in veel andere culturen de gewoonte is)
Die kosten kunnen voor jongemannen tot $5000; een bedrag dat voor de meeste Pashtuns een vermogen is. Daarom doen, volgens Daud, veel mannen maar weinig moeite een partner te vinden voor het stichten van een gezin.
Als westerling denk je dan, dit zal toch wel een geintje zijn, what happened to plain old love?
De vraag of vrouwen ouder dan 35 jaar misschien in de uitverkoop worden gegooid, heeft Reynolds niet gesteld. Het maakt mij wel nieuwsgierig naar de geboortecijfers in Afghanistan…
Het vervelende voor de hormonale huishouding van de Afghaanse man is dat in zijn land het begrip one night stand niet bestaat, buiten de hoofdstad Kabul zeker niet. Je kunt als jongvolwassen Afghaan niet naar de kroeg of discotheek voor een grietje waar je een keer zonder verdere verplichtingen mee van bil kan gaan. Uw zonen weten niet hoezeer ze boffen, Hollandse vaders.
Vragen waarom Afghanen die vrijheid niet gewoon nemen, is dom. Op z’n gunstigst krijg je een uitleg over ‘traditie’, ‘cultuur’, ‘de goede naam van je familie’, ‘Allah’.
Contact met ongetrouwde meisjes en vrouwen is uiteindelijk zó verschrikkelijk taboe, dat plattelandse tienerzwangerschappen zonder uitzondering veroorzaakt moeten zijn door vaders, broers en neven van die femkes. Ieder ander kan gewoon niet dicht genoeg in de buurt van het fort ‘Meisje’ komen, het wordt te zwaar bewaakt.
Al is kuisheidsbetrachting nou ook weer niet zó specifiek Afghaans…
Lees verder (link bovenin)
